Biri bugün parçanızı çalıyor. O dinlemenin karşılığı size aylar sonra ulaşabilir. Aradaki kimse mutlaka yavaş davranmıyor. Ödeme, her biri kendi takvimine göre çalışan bir şirketler zincirinden geçiyor. Zinciri görebildiğinizde ekstre bir bilmece olmaktan çıkar, kontrol edebileceğiniz bir belgeye dönüşür.
Zincir, halka halka
- Mağaza sayar. Dinleme platformu, hesap dönemi boyunca dinlemeleri kaydeder. Dönem kapanınca her kayıt için ne ödemesi gerektiğini hesaplar. Bu hesap mağazaya, ülkeye ve dinleyicinin abonelik türüne göre değişir.
- Mağaza raporlar ve öder. Rapor ve para, kaydı teslim eden tarafa gider: bir dağıtımcıya ya da mağazayla kendi anlaşması olan bir plak şirketine.
- Dağıtımcı eşleştirir. Raporun her satırı genellikle ISRC üzerinden bir parçaya bağlanır ve gelir, varsa dağıtımcının komisyonu ya da payı düşüldükten sonra doğru hesaba işlenir.
- Plak şirketi hesaplar. Şirket, sözleşmelerini gelen paraya uygular: kim hangi payı alır, hangi masraflar önce düşülür. Ardından ekstreleri düzenler.
- Sanatçıya ödeme yapılır. Yapımcılar, feat. sanatçılar ve payı olan diğer herkes de aynı şekilde ödeme alır; genellikle bakiyeleri bir alt sınırı geçtiğinde.
Plak şirketi olmadan dağıtımcı üzerinden yayın yapan bir sanatçı dördüncü adımı atlar. Gerisi aynıdır.
Neden aylar sürüyor?
Beklemeyi tek bir adım açıklamaz. Her halka biraz ekler ve beklemeler üst üste biner.
- Mağazalar dönemler halinde raporlar. Bir dinleme gerçekleştiği anda raporlanmaz. İçinde bulunduğu dönem kapandıktan sonra raporlanır; ne kadar sonra olduğu mağazaya göre değişir.
- Ödeme rapordan geç gelebilir. Bazı mağazalar parayı raporla birlikte gönderir. Diğerleri daha sonra öder.
- Eşleştirme zaman alır. Raporlar büyük dosyalardır ve otomatik eşleşmeyen satırlar çözülmeden gelir dağıtılamaz.
- Plak şirketlerinin kendi dönemleri vardır. Bir sözleşme, ekstrelerin aylık, üç aylık ya da yılda iki kez düzenleneceğini ve dönem bittikten sonra göndermek için belirli bir gün sayısı tanındığını öngörebilir.
Bir mağazanın gecikmesini, dağıtımcının döngüsünü ve plak şirketinin hesap dönemini uç uca eklediğinizde, bir dinleme ile bir ödeme arasındaki boşluğu bulursunuz.
Panelde görünen günlük rakamların ekstreyle neden tutmadığı da buradan gelir. Günlük eğilimler ilk sayımlardır. Ekstreler ise kesinleşmiş, ödenebilir rakamları taşır; mağaza kendi işlemlerini tamamladığında ikisi birbirinden farklı çıkabilir.
Dinleme başına sabit bir fiyat yok
Dinleme platformları kural olarak her dinleme için sabit bir tutar ödemez. Bir dinlemenin değeri; mağazaya, dinleyicinin ülkesine, aboneliği ücretli mi yoksa reklamlı mı kullandığına ve o dönemde toplam ne kadar dinleme yapıldığına bağlıdır. Aynı parça, bir aydan diğerine dinleme başına farklı kazanç getirebilir.
Bu yüzden size söylenen dinleme başı rakamı, birilerinin geçmiş ekstrelerinden çıkmış bir ortalama olarak görün. Bir sonraki ekstrenizde ne göreceğinizi söyleyemez.
Aynı dinlemeden iki tür gelir
Yukarıda anlatılanların hepsi, bir şarkıdaki iki telif hakkından yalnızca biriyle ilgili.
- Ses kaydı. Burada anlatılan zincirden geçen gelir budur: mağazadan dağıtımcıya, oradan plak şirketine ve sanatçıya.
- Eser. Söz ve müzik ayrıca kazanç getirir. Şarkı yazarlarına ve publisher’lara icra ve mekanik royalty ödenir; bunları meslek birlikleri ve publisher’lar toplar. Dağıtımcı toplamaz.
İki yol, yalnızca onları başlatan dinlemeyi paylaşır. Kuruluşlar, kayıtlar ve takvimler farklıdır; ayrıntılar da ülkeye göre değişir. Şarkıyı hem yazıp hem kaydettiyseniz iki tür gelirin de sahibisiniz; ikincisini ise eser, yazarlık tarafında kayıtlıysa alabilirsiniz. Kimin neyi topladığı Müzik hakları, açıklamalı yazısında anlatılıyor.
Paylaşımlar ve mahsup
Kayıt geliri plak şirketine ulaştığında, herkesin ne alacağını iki şey belirler.
Paylaşımlar
Paylaşım, bir parça üzerinde anlaşılmış yüzdeler bütünüdür. Netleştirilmesi gereken ayrıntı, yüzdelerin neye uygulandığıdır: plak şirketinin dağıtımcıdan aldığı her şeye mi, yoksa bazı masraflar düşüldükten sonra kalana mı? Aynı yüzdeyi içeren iki sözleşme çok farklı tutarlar ödeyebilir. Royalty paylaşımları hesabın nasıl işlediğini gösterir.
Mahsup
Plak şirketi avans ödediyse ya da kayıt veya pazarlama masraflarının geri alınması konusunda anlaşıldıysa, sanatçının payı önce bu bakiyeye gider. Ekstrede kazanç görünür ama bakiye kapanana kadar ödeme yapılmaz. Hangi masrafların sayıldığı ve mahsup edilmemiş bir bakiyenin başka bir yoldan talep edilip edilemeyeceği tamamen sözleşmeye bağlıdır.
Kendiniz neleri kontrol edebilirsiniz?
- Rapor satırları eşleşebilsin diye her parçanın ISRC’si doğrudur.
- Paylaşımlar yayından önce yazılı olarak kararlaştırılmış ve yüzdenin neye dayandığı belirtilmiştir.
- Her tarafın hesap dönemini ve ekstrelerin ne zaman çıkacağını biliyorsunuz.
- Elmayla elmayı karşılaştırıyorsunuz: bir ekstre, dinlemelerin raporlandığı dönemi kapsar ve bu dönem, ekstrenin size ulaştığı tarihten öncedir.
Aevora’da royalty hesaplama, mağaza raporlarını her plak şirketi ve sanatçı için bir ekstreye dönüştürür.
Bu yazı genel bilgi niteliğindedir; hukuki ya da vergi danışmanlığı değildir. Royalty koşulları sözleşmelerinize bağlıdır ve tahsilat kuralları ülkeye göre değişir.


